ADR sınıf 4.1 · 4.3 · 5.1 · 6.1 · 8

Tehlikeli madde taşıma: ADR kapsamında dökme sevkiyat

Bir tozun tehlikeli madde olması onu silobasla taşınamaz yapmaz; taşımanın kurallarını değiştirir. ADR uygunluk belgeli tank, ADR eğitim sertifikalı sürücü ve tehlikeli madde güvenlik danışmanı gözetiminde sekiz dökme katıyı taşıyoruz.

KAPSAMADR sınıf 4.1 · 4.3 · 5.1 · 6.1 · 8
TANKADR belgeli SGAV / SGAN / SGAH
KADROADR sertifikalı sürücü + TMGD
YÜK8 dökme tehlikeli madde

Silobasla taşıdığımız tehlikeli maddeler

Her ürünün kendi sayfasında yükleme, boşaltma ve tank düzeni ayrı ayrı anlatılır. Listede olmayan bir UN numarası için önce tank kodu uygunluğuna bakar, sonra cevap veririz.

ADR künyeleri

Değerler ADR Tablo A'dan alınmıştır: UN numarası, sınıf ve sınıflandırma kodu, ambalaj grubu, tank kodu, turuncu plakanın üst satırındaki tehlike tanımlama numarası ve tünel kısıtlama kodu. Sevkiyat öncesi her yük için yürürlükteki ADR sürümünden yeniden doğrulanır; bağlayıcı olan resmî metindir.

YÜKUN NOSINIFAMBALAJ GR.TANK KODUTEHLİKE NOTÜNEL
Katı kostik soda taşımaUN 18238 (C6)IISGAN80E
Sodyum perkarbonat taşımaUN 33785.1 (O2)II veya IIISGAV50E
Amonyum nitrat bazlı gübre taşımaUN 20675.1 (O2)IIISGAV50E
Kükürt taşımaUN 13504.1 (F3)IIISGAV40E
Ferrosilisyum taşımaUN 14084.3 (WT2)IIISGAN462E
Alüminyum tozu taşımaUN 13964.3 (W2)II veya IIISGAN423D/E veya E
Kalsiyum karbür taşımaUN 14024.3 (W2)IISGAN423D/E
Baryum karbonat taşımaUN 15646.1 (T5)II veya IIISGAH60D/E veya E

Silobas filomuzun asıl işi çimento, kireç ve mineral tozudur. Bu ürünlerin hiçbiri ADR kapsamına girmez; yükleyip boşaltmak için turuncu plakaya da yazılı talimata da gerek yoktur. Ancak aynı fabrikaların çoğu, aynı hatta ADR kapsamındaki bir dökme katıya da ihtiyaç duyar: deterjancının perkarbonatı, dökümhanenin ferrosilisyumu, tuğla fabrikasının baryum karbonatı, kimyacının katı kostiği.

Bu sayfa o yüklerin nasıl taşındığını anlatır. Hangi tank kodunun hangi yükü alabildiğini, turuncu plakadaki iki sayının ne anlama geldiğini, tünel kısıtının rotayı nasıl daralttığını ve hangi belgelerin araçta bulunması gerektiğini yazdık. Yukarıdaki künye tablosundaki değerler ADR Tablo A'dan alınmıştır; sevkiyat öncesinde her yük için yürürlükteki sürümden yeniden doğrulanır.

Tank kodu: silobasın ADR kimliği

Sıradan bir çimento silobası ADR yükü alamaz. Alabilmesi için tankın ADR'ye göre tasarlanmış, muayene edilmiş ve bir tank koduyla belgelenmiş olması gerekir. Tank kodu dört bölümden oluşan kısa bir dizidir ve tankın neyi taşıyabileceğini tek başına anlatır.

Dökme katı taşıyan silobas tanklarında kod S harfiyle başlar. İkinci bölüm hesap basıncını, üçüncü bölüm dolum ve boşaltma ağızlarının yerini, dördüncü bölüm ise tankın havalandırma ve kapatma düzenini gösterir. Aşağıdaki tabloda bizim kullandığımız kodlarda geçen harflerin karşılığı var.

BÖLÜMHARFANLAMI
1 — tank tipiSKatı madde tankı (toz veya granül); L sıvı tankıdır, bizde yok
2 — hesap basıncıGGenel asgari hesap basıncı; sayı yazıyorsa bar cinsinden değeri
3 — ağızlarAAlttan dolum veya boşaltma, iki kapatma elemanlı
4 — kapatmaVHavalandırma tertibatlı, alev tutucusuz
4 — kapatmaNHermetik kapalı değil, havalandırma tertibatsız
4 — kapatmaHHermetik kapalı

Hangi tank hangi yükü alır: kod hiyerarşisi

ADR, bir yük için asgari tank kodunu belirler; daha kapalı bir tank o yükü taşıyabilir, daha açık olan taşıyamaz. Kapatma bölümünde sıralama V, N ve H yönündedir: hermetik kapalı bir tank, havalandırmalı tank isteyen yükü de alır. Tersi geçerli değildir.

Pratikte bu, filo planlamasının belkemiğidir. SGAH kodlu bir tank tablodaki sekiz yükün tamamını taşıyabilir; SGAV kodlu bir tank yalnız kükürt, perkarbonat ve amonyum nitratlı gübreyi alır. Size hangi aracı göndereceğimizi bu tablo belirler, ürünün ticari adı değil.

Bu yüzden teklif isterken ürünün ticari adı yerine UN numarasını ve ambalaj grubunu iletmenizi rica ediyoruz. Aynı ticari isim altında farklı ambalaj gruplarında ürün satılabiliyor ve ikisi aynı tankla taşınamayabiliyor.

TANKIN KODUTAŞIYABİLDİĞİ YÜKLERÖRNEK
SGAVYalnız SGAV isteyen yüklerKükürt, sodyum perkarbonat, amonyum nitratlı gübre
SGANSGAV ve SGAN isteyen yüklerYukarıdakiler + katı kostik, ferrosilisyum, alüminyum tozu, kalsiyum karbür
SGAHSGAV, SGAN ve SGAH isteyen yüklerYukarıdakilerin tamamı + baryum karbonat

Araçta bulunan belgeler

ADR seferinde belge denetimi iki katmanlıdır: taşımacının belgeleri ve sefere ait evrak. İlki dönemsel olarak yenilenen, ikincisi her sefer yeniden düzenlenen belgelerdir. Yol kenarı denetiminde ikisi de sorulur.

Aşağıdaki listenin tamamı bizde mevcuttur. Sözleşme öncesinde belge kopyalarını talep edebilir, geçerlilik tarihlerini kendi ADR denetim listenizle karşılaştırabilirsiniz; gönderici olarak sizin de sorumluluğunuz olduğu için bunu tavsiye ediyoruz.

BELGEKİME AİTNE İŞE YARAR
ADR araç uygunluk belgesiÇekici ve tank dorseTankın kodunu, muayene tarihini ve taşıyabileceği maddeleri gösterir
ADR şoför eğitim sertifikasıSürücüTemel eğitim ve tank uzmanlık eğitimi; eski adıyla SRC5
TMGD sözleşmesiFirmaTehlikeli madde güvenlik danışmanı gözetimi ve yıllık faaliyet raporu
K1 yetki belgesiFirmaYurt içi ticari eşya taşımacılığı yetkisi
Tehlikeli madde sorumluluk sigortasıFirmaTaşıma sırasındaki üçüncü şahıs zararlarını karşılar
Taşıma evrakıSeferUN numarası, uygun sevkiyat adı, sınıf, ambalaj grubu, tünel kodu ve miktar
Yazılı talimatSeferKaza anında sürücünün uygulayacağı adımlar; araçta erişilebilir yerde

Turuncu plaka ve etiketler

Tank taşımada aracın önünde ve arkasında turuncu dikdörtgen plaka bulunur. Tek maddelik dökme yükte plaka boş bırakılmaz, iki sayı yazılır: üstte tehlike tanımlama numarası, altta UN numarası. Üstteki sayı maddenin tehlikesini rakamla tarif eder; kükürtte 40, katı kostikte 80, ferrosilisyumda 462 yazar.

Rakamın kendisi de anlam taşır. Sayının başındaki X harfi maddenin suyla tehlikeli tepkimeye girdiğini ve söndürmede su kullanılamayacağını bildirir. İtfaiye olay yerine geldiğinde bu iki sayıya bakarak nasıl müdahale edeceğine karar verir; plakanın okunaklı ve doğru olması bu yüzden hayati bir ayrıntıdır.

Plakaya ek olarak tankın iki yanına ve arkasına maddenin sınıf etiketi asılır. Tali tehlikesi olan yüklerde ikinci levha da eklenir: ferrosilisyum hem 4.3 hem 6.1 levhası taşır.

Tünel kodu rotayı belirler

ADR Tablo A'nın sütunlarından biri tünel kısıtlama kodudur ve doğrudan güzergâhı etkiler. Kod, maddenin hangi kategorideki tünellerden geçemeyeceğini söyler. Taşıdığımız yüklerin çoğu E kodludur; alüminyum tozu, kalsiyum karbür ve baryum karbonat ambalaj grubuna göre D/E kodlu olabilir.

Türkiye'de tünel kategorilendirmesi Avrupa'daki kadar yaygın uygulanmasa da güzergâhı buna göre kuruyoruz. Rota planında tünel kısıtı, ağırlık sınırı ve yerleşim yeri geçişi birlikte değerlendirilir; bu yüzden ADR seferinde mesafe, aynı iki il arasındaki normal seferden bir miktar uzun çıkabilir.

Sitedeki hesaplayıcı genel karayolu mesafesini verir; ADR yükünde güzergâh düzeltmesiyle birlikte nihai rakam yazılı teklifte netleşir.

Fiyatı belirleyen kalemler Sorgudan teslime dört adım

Suyla tepkimeye giren yüklerde tank kuruluğu

Taşıdığımız sekiz yükün üçü sınıf 4.3'tür: ferrosilisyum, alüminyum tozu ve kalsiyum karbür. Bu maddeler suyla temas ettiğinde yanıcı gaz üretir. Kalsiyum karbür asetilen, alüminyum tozu hidrojen açığa çıkarır; ferrosilisyum ise nemle birlikte zehirli gaz da verebildiği için tali tehlike levhası taşır.

Bu yüzden 4.3 yükü alacak tankta ıslak yıkama yapılmaz. Tank basınçlı havayla temizlenir, menhol contaları ve boşaltma hattı yoğuşmaya karşı gözden geçirilir, kuruluk kontrolü tutanağa geçer. Yağmurlu havada dolum ve boşaltma ağzı açıkta bekletilmez; gerekirse boşaltma havanın açtığı bir zaman aralığına kaydırılır.

Aynı disiplin, ADR kapsamına girmeyen ama nem gördüğünde kekleşen yüklerimizde de var. Sodyum sülfat ve soda külü hattında yıllardır uyguladığımız kuru tank düzeni, 4.3 yüklerinde bir kalite tercihi değil güvenlik şartı hâline geliyor.

Sodyum sülfat taşıma Soda külü nakliyesi

Neyi taşımıyoruz

Filomuz dökme katı tankından ibarettir; sınırımız bu. Sınıf 1 patlayıcı, sınıf 2 gaz, sınıf 3 yanıcı sıvı, sınıf 7 radyoaktif madde ve sıvı hâldeki hiçbir tehlikeli madde taşınmaz. Erimiş kükürt (UN 2448) sıvı yük olduğu için bu sayfadaki kükürtten ayrıdır ve bizde taşınmaz.

Ambalajlı tehlikeli madde de taşımıyoruz; big-bag, varil veya paletli sevkiyat sandıklı araç işidir, silobas işi değil. Aynı şekilde ambalaj grubu I olan kalsiyum karbür SGAN tankla taşınamaz, o ürün için özel kodlu tank gerekir ve elimizde yoktur.

Gıda taşımacılığı yapmıyoruz. Bu kural ADR'den değil kendi tank politikamızdan gelir: bir tankta mineral tozu ve kimyasal taşındıktan sonra o tank gıda kalitesine geri döndürülemez.

SIKÇA SORULANLAR

Merak edilenler

Normal silobasla ADR yükü taşınabilir mi?
Hayır. Tankın ADR'ye göre imal edilmiş, periyodik muayenesi yapılmış ve bir tank koduyla belgelenmiş olması gerekir. Belgesiz bir çimento tankına ADR yükü yüklenmesi hem taşımacı hem gönderici için idari yaptırım sebebidir.
Teklif isterken hangi bilgileri vermem gerekir?
UN numarası, uygun sevkiyat adı ve ambalaj grubu; ardından yükleme ve teslim yeri, tonaj ve tarih. Ambalaj grubu kritiktir, çünkü aynı üründe farklı grup farklı tank kodu gerektirebiliyor. Ürünün güvenlik bilgi formunu gönderirseniz uygunluğu aynı gün cevaplarız.
Tehlikeli madde taşımada fiyat neden ayrı hesaplanıyor?
Üç kalem eklendiği için: ADR belgeli araç ve sürücü havuzu dar olduğundan araç temini farklı planlanır, tünel ve güzergâh kısıtı mesafeyi değiştirir, tank ADR yükünden sonra özel temizlik ister. Bu kalemler yüzünden ADR navlunu standart dökme yüke göre yaklaşık beşte bir yukarıdadır; hesaplayıcı bunu tahmine yansıtır, kesin rakam yazılı teklifte verilir.
Aynı tankta önce ADR yükü sonra çimento taşınır mı?
Ürün geçişi tankın tam boşaltılması, basınçlı havayla temizlenmesi ve kalıntı kontrolünden geçmesi şartıyla yapılır. Kimyasaldan bağlayıcıya geçişte alıcının analizinde kalıntı görüneceği için bu kontrolü atlamıyoruz. Sınıf 4.3 yüklerinden sonra ıslak yıkama yapılmaz.
Turuncu plakadaki üstteki sayı ne anlama geliyor?
Tehlike tanımlama numarasıdır; maddenin tehlikesini rakamla tarif eder. Alttaki dört haneli sayı ise UN numarasıdır ve maddenin kimliğidir. Sayının başındaki X harfi maddenin suyla tehlikeli tepkimeye girdiğini, söndürmede su kullanılamayacağını gösterir.
TMGD nedir, sizde var mı?
Tehlikeli madde güvenlik danışmanı; tehlikeli madde faaliyeti olan işletmelerin çalıştırmakla yükümlü olduğu belgeli uzmandır. Süreçleri denetler, kaza raporlarını hazırlar ve yıllık faaliyet raporunu düzenler. Bizde sözleşmeli TMGD gözetimi mevcuttur.
Listede olmayan bir tehlikeli maddeyi taşır mısınız?
Önce ADR Tablo A'da o UN numarasının tank kodunu ve dökme taşımaya izin verilip verilmediğini kontrol ediyoruz. Kod elimizdeki tanklardan biriyle karşılanıyorsa taşıyabiliriz; karşılanmıyorsa açıkça hayır diyoruz. Sıvı, gaz, patlayıcı ve radyoaktif maddeler kapsam dışıdır.
İLGİLİ SAYFALAR

Birlikte bakılanlar

ADR yükünüz için teklif alın

UN numarası, ambalaj grubu, rota ve tonajı iletin; uygunluk ve fiyat aynı gün yazılı olarak sizde olsun.

Bu site yalnızca zorunlu çerezler kullanır. Detay: Çerez Politikası & KVKK.