Amonyum nitrat bazlı gübre, en az %90 amonyum nitrat içeren ve kalan kısmı nitratla tepkimeye girmeyen inorganik maddelerden oluşan, homojen ve ayrışmayan karışımdır. Prill ya da granül hâlinde üretilir; harmanlama tesisleri bu ürünü diğer besin elementleriyle karıştırıp nihai gübreye çevirir.
Taşımada iki başlık öne çıkar. Birincisi ürünün oksitleyici olması ve yanıcı maddeyle bulaşmaya karşı hassasiyeti; ikincisi güvenlik boyutu. Amonyum nitrat, kötüye kullanım riski taşıdığı için ADR'nin yüksek sonuçlu tehlikeli mallar kapsamındadır ve belirli miktarın üzerindeki taşımalarda güvenlik planı gerektirir.
Gübre neden oksitleyici sayılır
Amonyum nitrat kendi başına yanmaz. Ancak ısındığında ayrışır ve ayrışırken oksijen verir; yakınındaki yanıcı maddenin yanmasını bu oksijen besler. ADR bu yüzden ürünü sınıf 5.1'e, oksitleyici maddelere koyar ve turuncu plakanın üst satırına 50 yazılmasını ister.
Normal taşıma koşullarında ürün kararlıdır. Riski yaratan şey ısı ve bulaşmadır: motorin, yağ, gres, organik toz, talaş, klorür ve bazı metal bileşikleri ayrışma sıcaklığını düşürür. Bu yüzden gübre yükünde tank temizliği, bir kalite meselesi olmaktan çıkıp doğrudan güvenlik meselesi hâline gelir.
Gübre yüklenecek tanka yakıt, yağ ya da organik kalıntı taşımış bir hattan geçiş yapılmaz. Tank basınçlı havayla temizlenir, gözle kontrol edilir ve kontrol tutanağa geçer.

Güvenlik planı ve gözetimli park
Amonyum nitrat ve amonyum nitratlı gübreler, ADR'nin yüksek sonuçlu tehlikeli mallar listesindedir. Belirli miktarın üzerindeki taşımalarda taşımacının yazılı bir güvenlik planı bulundurması, sürücüsünü bu konuda eğitmesi ve aracın gözetimsiz bırakılmaması gerekir.
Uygulamada bu şu demek: sefer güzergâhı ve mola noktaları önceden belirlenir, araç rastgele bir yol kenarında gecelemez, sürücü kimlik doğrulaması yapılmadan yükleme ve boşaltma başlamaz. Araç takip sistemi bu yükte sadece müşteri bilgilendirmesi için değil, güvenlik planının bir parçası olarak çalışır.
Gönderici olarak sizin de yükümlülükleriniz var: alıcının kimliğinin doğrulanması ve şüpheli taleplerin bildirilmesi. Sözleşme aşamasında bu adımları birlikte netleştiriyoruz.
Kekleşme ve nem yönetimi
Amonyum nitrat higroskopiktir; havadaki nemi çeker. Nem alan prill yüzeyde çözünür, kuruduğunda komşu tanelerle birleşir ve tank içinde kek oluşturur. Bu, boşaltmayı zorlaştırır ve harmanlama tesisinde eleme sorununa yol açar.
Ürünün bir başka özelliği kristal yapısının belirli sıcaklıklarda değişmesi ve bu değişimin hacim oynamasına yol açmasıdır. Isınıp soğuyan bir yükte prill dayanımını kaybeder, tozuma artar. Bu yüzden sefer, yaz aylarında günün serin bölümüne alınır.
Kuru tank, sağlam menhol contası ve kapalı devre dolum bu iki riski birlikte yönetir. Yağışlı havada dolum ağzı açıkta bekletilmez.
Harmanlama tesisine kabul
Gübre harmanlama tesisleri hammaddeyi kantarlı kabul ve numuneli girişle alır. Plaka ve sürücü bilgisi bir gün önceden bildirilir; araç randevu saatinde kapıda olur. Kabul sırasında ürünün tane boyutu, nem ve azot içeriği kontrol edilir.
Boşaltma havası kademeli verilir. Prill mekanik olarak kırılgandır; yüksek debide taneler ufalanır ve tesisin harmanlama kalitesi düşer. Düşük ve düzenli hava hem ürünü hem silo filtresini korur.
Yükleme kantar üzerinde tamamlanır; tartım fişi, sevk irsaliyesi ve taşıma evrakı arşivlenir. Taşıma evrakında UN numarası, uygun sevkiyat adı, sınıf, ambalaj grubu, tünel kodu ve toplam miktar yazılıdır.
Hangi gübreyi taşıyor, hangisini taşımıyoruz
Bu sayfa UN 2067 künyeli, en az %90 amonyum nitrat içeren homojen ve ayrışmayan karışımları kapsar. Amonyum nitratlı gübrelerin ADR'de başka künyeleri de vardır ve her birinin taşıma koşulu farklıdır; ürününüzün hangi UN numarasıyla sevk edildiği güvenlik bilgi formunda yazar.
Saf teknik amonyum nitrat ile patlayıcı sınıfına giren amonyum nitrat karışımlarını taşımıyoruz. Sınıf 1 kapsamına giren hiçbir ürün filomuzun kapsamında değildir.
Sorgunuzda UN numarasını ve güvenlik bilgi formunu paylaşırsanız, uygunluğu aynı gün yazılı olarak cevaplarız. Taşıyamayacağımız bir künye olduğunda bunu açıkça söylüyoruz.