Atık taşımacılığı, sıradan yük taşımacılığından iki noktada ayrılır. Birincisi belgedir: aracın ve firmanın il müdürlüğünden atık taşıma lisansı alması, araçta mobil cihaz bulunması ve taşımanın MoTAT sistemi üzerinden izlenmesi gerekir. İkincisi evraktır: her sefer için Ulusal Atık Taşıma Formu düzenlenir, taraflarca imzalanır ve beş yıl saklanır.
Bu sayfa hangi atıkların silobasa girdiğini, hangi belgelerin arandığını ve bizim nerede durduğumuzu anlatır. Kısa cevap şu: tankımız kuru, akışkan toz ve granül alır. Islak kek, çamur, sıvı ve ambalajlı atık bizim işimiz değildir; bunu aşağıda açıkça yazdık.
Atık mevzuatı ADR'den ayrı bir düzendir
İkisi sık karıştırılır. ADR, tehlikeli maddenin karayolunda nasıl taşınacağını düzenler. Atık mevzuatı ise atığın üreticiden işleme tesisine kadar izlenmesini düzenler. Bir sevkiyatta ikisi aynı anda geçerli olabilir; tehlikeli bir atık taşıyorsanız hem ADR hem atık kuralları işler.
Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ bu bağı açıkça kurar: atıklar ADR uygunluk belgesi ya da taşıt uygunluk belgesi almış araçlarla taşınır. Yani atık taşımak isteyen bir aracın önce ADR tarafındaki belgesini tamamlaması gerekir. Bu, ADR yatırımı yapmış bir filo için atık işine girmeyi kolaylaştıran bir noktadır.
Tebliğin kapsamı yıldızlı atık kodları ile Tebliğ ek-1'inde sayılan atıklardır. Yıldızsız, yani tehlikesiz bir atık bu iki kümenin dışındaysa lisans zorunluluğu doğmaz; bu durumda bağlayıcı olan atık üreticisinin sözleşmesi ve şartnamesidir.
Firmada ve araçta aranan belgeler
Lisans firmaya ve her araca ayrı ayrı düzenlenir; tek başına firma lisansı ya da tek başına araç lisansı verilmez. Lisans başvurusunda aracın taşıyacağı atık kodlarının listesi de bildirilir ve lisans belgesine yazılır.
Aşağıdaki listenin tamamı bizde mevcuttur. Sözleşme öncesinde belge kopyalarını ve lisansta yazılı atık kodlarını isteyin; atık üreticisi olarak sorumluluğunuz taşımacıyı seçmekle bitmiyor, bunu doğrulamakla da sürüyor.
| BELGE | KİME AİT | NE İŞE YARAR |
|---|---|---|
| Atık taşıma firma lisansı | Firma | İl müdürlüğünce düzenlenir; firmanın atık taşıma yetkisini gösterir |
| Atık taşıma araç lisansı | Her araç | Aracın taşıyabileceği atık kodlarını tek tek listeler |
| MoTAT mobil cihazı | Her araç | Taşımanın anlık izlenmesi; yeterlik belgeli servis takar |
| ADR uygunluk belgesi | Çekici ve tank | Tebliğ, atıkların bu belgeli araçlarla taşınmasını şart koşar |
| K1 yetki belgesi | Firma | Aracın kayıtlı olması gereken karayolu taşıma yetki belgesi |
| Mali sorumluluk sigortası | Firma | Lisans başvurusunun zorunlu eki |
| UATF | Her sefer | Taraflarca imzalanır, taşıma boyunca araçta bulunur, beş yıl saklanır |
Hangi atık silobasa girer
Cevabı atığın tehlikeli olup olmaması değil, fiziksel formu belirler. Silobas pnömatik bir tanktır: yükü basınçlı havayla hat içinden geçirip siloya basar. Bunun için malzemenin kuru, akışkan ve tane yapısı düzgün olması gerekir.
Bu ölçüte uyan atıklar genellikle baca gazı arıtımından ve yakma tesislerinden çıkan tozlardır: uçucu kül, kazan tozu, elektrofiltre ve torba filtre tozu, bir de granül hâlindeki kullanılmış katalizörler. Bu kalemler tehlikeli de olabilir tehlikesiz de; ikisini de taşıyabiliyoruz.
Ölçüte uymayanlar ise nemli ve yapışkan olanlardır. Susuzlaştırılmış arıtma çamuru keki, filtre presi keki, kontamine toprak ve moloz bu gruptadır. Bunlar tankta köprüleme yapar, boşalmaz ve tank içinde kalır. Kek atıklar damperli veya sızdırmaz kasa işidir; bizde o araç yoktur ve bu işleri almıyoruz.
Her toz silobasla taşınmaz Arıtma çamuru taşıma
Lisanslı araç yalnız atık taşır
Tebliğin en çok gözden kaçan hükmü budur: lisanslı araçlarla, lisans belgesinde yer alan atıklar dışında herhangi bir atık veya malzeme taşınamaz. Yani atık taşıma lisansı alınmış bir silobas, ertesi gün çimento yükleyemez.
Bunun pratik sonucu, atık işine giren araçların filoda ayrılmasıdır. Biz de öyle yaptık: atık taşıma lisansı belirli araçlara alındı, o araçlar mineral ve kimyasal hattından çıkarıldı. Bu, atık taşımanın neden ayrı fiyatlandığını da açıklar; araç tek bir işe tahsis edilmiştir ve dönüş yükü esnekliği yoktur.
Aynı sebeple lisansta yazılı olmayan bir atık kodunu taşıyamayız. Sorgunuzda atık kodunu iletirseniz lisans kapsamında olup olmadığını aynı gün cevaplarız; kapsamda değilse lisans güncellemesi gerekir ve bunun bir süresi vardır.
Atıklar arası geçişte tank temizliği
Tebliğ, dökme atık taşınan tankerlerde farklı bir atığa geçilmesi hâlinde temizliğin Tanker Temizleme Tesisleri Tebliği hükümlerine göre yapılmasını şart koşar. Bu, kendi kontrol listemizle yetinemeyeceğimiz, belgeli bir tesiste yapılması gereken bir işlemdir.
Uygulamada bu, atık kodları arası geçişi planlı hâle getirir. Aynı kodda düzenli sefer yapan bir araç, temizlik maliyetini ve süresini üzerine almaz; koddan koda atlayan bir araç her geçişte tesise girer. Sizin için anlamı şu: düzenli ve tek kodlu bir hat, aynı tonajda dağınık sevkiyattan daha uygun fiyatlanır.
Temizlik belgeleri diğer evrakla birlikte arşivlenir ve talep ettiğinizde iletilir.
On günlük teslim süresi
Tıbbi atıklar dışında, atık araca yüklendikten sonra atık işleme tesisine teslim edilme süresi en fazla on gündür; mücbir hâllerde bile bu süre otuz günü geçemez. Yüklü aracın bekletilmesi bu yüzden sınırsız değildir.
Bu, teslim noktasındaki randevunun neden baştan netleşmesi gerektiğini açıklar. Atık işleme tesisinin kabul kapasitesi ve randevu takvimi teyit edilmeden yükleme planlamıyoruz; aksi hâlde araç yüklü bekler ve süre işler.
Sorgunuzda hedef tesisin adını ve çevre izin ve lisans durumunu iletmenizi bu yüzden istiyoruz. Atıklar yalnız geçici faaliyet belgesi veya çevre izin ve lisans belgesi almış tesislere taşınabilir.
Atık kodunu kim belirler
Atık kodu taşımacının değil, atık üreticisinin sorumluluğudur. Kod, Atık Yönetimi Yönetmeliği ek-4 listesindeki altı haneli numaradır ve yıldız işareti atığın tehlikeli olduğunu gösterir.
Listede çok sayıda ayna kod vardır: aynı atık, tehlikeli madde içeriyorsa yıldızlı koda, içermiyorsa yıldızsız koda girer. Örneğin demir-çelik gaz arıtımından çıkan katı atık, içeriğine göre 10 02 07* ya da 10 02 08 olur. Bu ayrımı analiz raporu belirler.
Yanlış kodla gelen bir yükü taşımayız; hem lisans kapsamı hem UATF hem de varış tesisinin kabul yetkisi koda bağlıdır. Emin değilseniz analiz raporunu gönderin, birlikte bakalım.