Arıtma çamuru taşıtmak isteyenlerin çoğu işe yanlış soruyla başlıyor: "bu tehlikeli atık mı?" Kentsel atıksu arıtma çamuru için cevap hayır — atık listesinde 19 08 05 kodludur ve yıldızsızdır, yani tehlikeli atık değildir. Ama bu, silobasla taşınabileceği anlamına gelmiyor.
Belirleyici olan çamurun kuru madde oranıdır. Belt pres ya da dekantör çıkışındaki kek yaklaşık dörtte üç oranında su içerir; yapışkan ve plastik kıvamdadır. Termal kurutmadan geçmiş çamur ise granül hâline gelir ve akışkanlaşır. Birincisi damperli işi, ikincisi bizim işimiz.
Önce form, sonra kod
Silobas pnömatik bir tanktır; yükü basınçlı havayla hat içinden geçirip siloya basar. Bunun çalışması için malzemenin kuru, akışkan ve tane yapısı düzgün olması gerekir. Çamurun hangi atık koduna girdiği bu fiziği değiştirmez.
Mekanik susuzlaştırma çıkışındaki kek tipik olarak dörtte bir civarında kuru madde taşır. Bu malzeme tank içinde köprüleme yapar, boşaltma havasıyla akmaz ve tank dibinde kalır. Menholden kürekle boşaltılan bir tank, ne sizin ne bizim istediğimiz bir sonuç.
Termal kurutmadan geçmiş çamur ise büyük ölçüde suyunu bırakmış, pellet ya da granül hâline gelmiş bir malzemedir. Akar, pnömatik hatta taşınır ve siloya basılır. Bu formu taşıyoruz.
| ÇAMURUN FORMU | YAKLAŞIK KURU MADDE | UYGUN ARAÇ | BİZDE |
|---|---|---|---|
| Yoğunlaştırılmış sıvı çamur | Yüzde birkaç | Vidanjör / tanker | Yok |
| Susuzlaştırılmış kek (belt pres, dekantör) | Yaklaşık dörtte bir | Sızdırmaz damperli veya kapalı kasa | Yok |
| Termal kurutulmuş granül / pellet | Yaklaşık onda dokuz | Silobas veya kapalı kasa | Var |
Kentsel çamur tehlikeli atık değildir
Belediye ve su idaresi arıtma tesislerinden çıkan çamur, atık listesinde 19 08 05 koduyla yer alır: "Kentsel atık suyun arıtılmasından kaynaklanan çamurlar". Bu kodda yıldız işareti yoktur, dolayısıyla tehlikeli atık değildir.
Bunun pratik sonucu şudur: Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ'in kapsamı yıldızlı kodlar ile Tebliğ ek-1'indeki atıklardır. 19 08 05 ikisinde de yer almadığı için bu Tebliğ'den doğan lisans, UATF ve MoTAT zorunluluğu doğmaz.
Ancak bu, kuralsız olduğu anlamına gelmez. Belediyeler ve su idareleri bu işi ihaleyle veriyor ve teknik şartnamelerinde araç tipi, örtü, sızdırmazlık, kantar ve güzergâh şartlarını kendileri koyuyor. Bağlayıcı olan o şartnamedir; okumadan teklif vermeyin.
Sanayi çamurunda kod analize bağlıdır
Endüstriyel atıksu arıtma çamurunda durum farklıdır. Çamur, tehlikeli madde içeriyorsa biyolojik arıtmada 19 08 11*, diğer arıtma yöntemlerinde 19 08 13* koduna girer; içermiyorsa aynı prosesler için 19 08 12 ve 19 08 14 kodları kullanılır.
Bu bir ayna kod çiftidir ve ayrımı analiz raporu belirler. Metal kaplama, tekstil boyama, deri ve kimya tesislerinin çamurları ağır metal ya da organik yük nedeniyle sık sık yıldızlı tarafa düşer.
Yıldızlı bir çamur söz konusuysa lisans, UATF ve MoTAT devreye girer — bunların hepsi bizde mevcut. Ama form kuralı yine geçerlidir: yıldızlı da olsa kek taşımıyoruz, kurutulmuş granül taşıyoruz.
Tehlikeli atık taşıma Atık taşıma lisansı ve düzeni
Keki neden taşımıyoruz
Dürüst cevap: elimizde o araç yok. Susuzlaştırılmış kek sızdırmaz damperli ya da kapalı kasa ister; sızıntı suyu yolda dökülmesin diye kasanın sızdırmaz ve örtülü olması gerekir. Bizim filomuz baştan sona silobastan oluşuyor.
İkinci sebep, tankın kendisi. Kek yüklenmiş bir silobas boşalmaz; menholden mekanik müdahale gerekir, tank içi kirlenir ve sonraki yük için temizlik çok daha zorlaşır. Bir seferlik kazanç, aracı haftalarca hattan çıkarabilir.
Bu yüzden kek işlerini almıyoruz ve yönlendirebileceğimiz bir firma varsa söylüyoruz. Silobas filosuna kek yüklemeyi kabul eden bir teklif görürseniz, o teklifin nasıl uygulanacağını sorun.
Kurutulmuş granülde ne değişir
Termal kurutma tesisinden çıkan çamur granülü akışkandır ve pnömatik taşımaya uygundur. Türkiye'de bu malzemenin en büyük alıcısı çimento fabrikalarıdır; granül, fırında alternatif yakıt olarak değerlendirilir.
Ancak granül masum bir yük değildir. Kurumuş organik madde tozludur ve yanıcıdır; ince toz fraksiyonu havada asılı kaldığında tutuşabilir. Bu yüzden boşaltmada topraklama yapılır ve hava debisi düşük tutulur — kükürtte uyguladığımız düzenin aynısı.
İkinci konu kokudur. Kurutulmuş çamur nem çektiğinde yeniden koku vermeye başlar; tankın kuru ve kapalı olması bu yüzden hem taşıma hem komşuluk meselesidir. Yağışlı havada dolum ve boşaltma ağızları açıkta bekletilmez.
Kükürt taşımada statik ve topraklama
İçme suyu arıtma çamuru
İçme suyu arıtma tesislerinde, suyun berraklaştırılmasından kaynaklanan çamur 19 09 02 koduyla listelenir ve yıldızsızdır. Kimyasal içeriği kentsel atıksu çamurundan farklıdır; ağırlıklı olarak alüminyum veya demir bazlı koagülant kalıntısı ve askıda katı madde içerir.
Taşıma açısından kural değişmez: kek formundaysa damperli işidir, kurutulmuş granül formundaysa silobasla taşınabilir. Bu çamurun kurutulup seramik ve tuğla sanayisinde hammadde olarak değerlendirildiği uygulamalar var.
Sorgunuzda tesisin kurutma ünitesi olup olmadığını ve çıkış kuru madde oranını iletirseniz, işin bize uygun olup olmadığını aynı gün söyleriz.