Sodyum hidroksit sanayide iki hâlde dolaşır: %50'lik sıvı çözelti ve katı pul, granül ya da tablet. Sıvı olanı tanker işidir, bizde taşınmaz. Katı olanı ise dökme toz ve granül tankının, yani silobasın işidir; sabun ve deterjan tesisleri, tekstil boyahaneleri, kâğıt fabrikaları ve su arıtma tesisleri ürünü bu hâlde çeker.
Katı kostiğin taşımadaki iki karakteristiği vardır: havadaki nemi çeker ve alüminyuma saldırır. Birincisi ürünü tank içinde birbirine kenetler, ikincisi tankın kendisini bitirir. Bu sayfada bu iki riski nasıl yönettiğimizi anlattık.
Kostik neden alüminyum tanka yüklenmez
Dökme yük tankerlerinin bir kısmı ağırlıktan kazanmak için alüminyum gövdelidir. Çimento ve kalsitte bu bir avantajdır; katı kostikte doğrudan bir arıza sebebidir. Sodyum hidroksit alüminyumla tepkimeye girer, metali aşındırır ve bu sırada hidrojen açığa çıkarır. Kapalı bir tankta biriken hidrojen ayrı bir tehlike katmanıdır.
Bu yüzden kostik yükü yalnızca çelik gövdeli, ADR uygunluk belgesinde bu maddeyi taşıyabildiği yazılı tanklara veriyoruz. Araç tahsisinde ilk baktığımız şey plaka değil, tankın uygunluk belgesindeki madde listesidir.
Sorgunuzda ürünün pul mu granül mü olduğunu ve üretici adını belirtirseniz, tank eşleşmesini teklif aşamasında yaparız. Uygun tank o tarihte müsait değilse bunu açıkça söyler, tarih öneririz; uygunsuz tankla yükleme yapmıyoruz.

Nem: kostiğin tank içindeki asıl düşmanı
Katı kostik higroskopiktir; havadan nem çeker ve yeterince nem bulursa yüzeyde çözünmeye başlar. Bu, tank içinde iki sonuç doğurur. Ürün önce yapışkanlaşır, sonra soğuduğunda sert bir kabuk hâlinde birbirine kenetlenir. Boşaltma havası açıldığında akmayan, tank dibinde tabaka bırakan bir yük çıkar karşınıza.
İkinci sonucu daha az bilinir: sodyum hidroksit suyla birleşirken ısı verir. Nemli bir tankta bu, yerel sıcaklık artışı ve yoğuşma döngüsü demektir. Bu yüzden kostik yüklenecek tankta ıslak yıkama yapılmaz; tank basınçlı havayla temizlenir ve kuruluk kontrolünden geçer.
Dolum ve boşaltma ağızları yağışlı havada açıkta bekletilmez, menhol contaları her seferde gözden geçirilir. Kapalı devre dolum ve boşaltma, bu üründe tozumayı önlemenin yanında ürünü de korur.
Boşaltmada koruyucu düzen
Sınıf 8 aşındırıcı bir yükte boşaltma, çimento boşaltmaktan farklıdır. Sürücü yüz siperi, kimyasala dayanıklı eldiven ve önlükle çalışır; araçta göz yıkama şişesi bulunur. Bağlantı yapılmadan önce hat ve kelepçeler kontrol edilir, basınç kademeli verilir.
Kostik tozu deriye ve göze temas ettiğinde tahriş değil yanık yapar. Bu yüzden boşaltma alanında personel sınırlandırılır ve rüzgâr yönü dikkate alınır. Silo filtresinin çalıştığı, hattın sağlam olduğu boşaltma öncesinde teyit edilir.
Aracın ön ve arkasında 80 / 1823 yazılı turuncu plaka, tankın yanlarında sınıf 8 levhası bulunur. Yazılı talimat kabinde erişilebilir yerdedir; sürücü kaza anında uygulanacak adımları bilir.
Potasyum hidroksit de aynı düzenle taşınır
Katı potasyum hidroksit UN 1813 künyesiyle taşınır ve ADR açısından kostik sodanın ikizidir: sınıf 8, ambalaj grubu II, tank kodu SGAN, tehlike tanımlama numarası 80. Aynı tank, aynı belge ve aynı koruyucu düzen geçerlidir.
Piyasada hacmi kostik sodadan belirgin biçimde küçüktür; sıvı sabun, gübre ve pil sanayii dışında dökme talep sık gelmez. Yine de ihtiyacınız varsa aynı araçla planlıyoruz. Sorgunuzda hangi ürün olduğunu yazmanız yeterli.
İki ürün arasında geçiş, tank tam boşaltılıp basınçlı havayla temizlendikten sonra yapılır. Alıcının analizinde sodyum ve potasyum ayrı ayrı görüneceği için bu geçişte kalıntı kontrolünü atlamıyoruz.
Alıcı tesiste kabul düzeni
Katı kostiği dökme alan tesisler kapalı hatla, kantarlı kabul ve numuneli girişle çalışır. Plaka ve sürücü bilgisi bir gün önceden bildirilir; araç randevu saatinde kapıda olur. Kabul laboratuvarı numune alırken boşaltma bağlantısı hazırlanır.
Silo kapasitesinin kalan hacmi boşaltma öncesinde teyit edilir. Kostik silosu dolduğunda taşma, sıradan bir toz taşmasından çok daha ciddi bir olaydır; bu yüzden 26 tonluk seferi silo boşluğu onaylanmadan başlatmıyoruz.
Yükleme kantar üzerinde tamamlanır; tartım fişi, sevk irsaliyesi ve taşıma evrakı arşivimizde tutulur ve dönem sonu mutabakatında elinizin altındadır.