Kalsiyum karbür sanayide iki iş için kullanılır. Birincisi asetilen üretimidir: karbür suyla buluşturulur, çıkan gaz kaynak ve kesme işlerine gider. İkincisi çelikhanedir; eriyiğe enjekte edilen karbür kükürt giderme işini yapar. Her iki alıcı da ürünü granül hâlinde, tane boyutu ayrılmış olarak ister.
Taşıma açısından ürünün tek bir hassasiyeti vardır ve o hassasiyet mutlaktır: tanka su girmeyecek. Karbürün suyla tepkimesi yavaş bir bozulma değil, hızlı bir gaz üretimidir. Kapalı bir tankta biriken asetilen hem yanıcı hem basınç yapan bir gazdır.
Karbür artı su eşittir asetilen
Kalsiyum karbür suyla temas ettiğinde asetilen gazı ve sönmüş kireç açığa çıkar. Tepkime hızlıdır ve ısı verir. Sanayide bu tepkime kontrollü biçimde kullanılır; taşımada ise tamamen önlenmesi gereken bir olaydır.
Turuncu plakadaki 423 rakamı bunu anlatır: 4 yanıcı katıyı, 2 gaz çıkışını, 3 yanıcılığı gösterir. Olay yerine gelen ekip bu üç rakamdan söndürmede su kullanılamayacağını okur. Yazılı talimatta da söndürme yöntemi kuru kimyevi tozdur; su ve köpük bu üründe durumu ağırlaştırır.
Sürücülerimiz bu farkı biliyor. ADR şoför eğitim sertifikasının tank uzmanlık bölümü tam olarak bu tür ayrımları öğretir.

Sızdırmazlık: contadan menhole
Bu yükte tank kontrolü diğerlerinden daha uzun sürer. Menhol contaları, boşaltma hattı bağlantıları, basınç hattı ve emniyet tertibatı tek tek gözden geçirilir. Yıpranmış conta bu üründe değiştirilir, idare edilmez.
Tank ıslak yıkanmaz. Basınçlı havayla temizlenir, kuruluk kontrolünden geçer ve kontrol tutanağa yazılır. Islak yıkama görmüş bir tank, kuruma süresi dolmadan karbür almaz.
Yağışlı havada dolum ve boşaltma ağızları hiçbir koşulda açıkta bekletilmez. Yükleme ya da boşaltma sırasında yağmur başlarsa işlem durdurulur, ağız kapatılır. Bu, tartışmaya açık bir madde değildir; gecikme olacaksa baştan konuşuruz.
Ambalaj grubu I neden taşınmıyor
ADR Tablo A'da UN 1402 için iki ambalaj grubu bulunur. Ambalaj grubu II ürün SGAN kodlu tankla taşınabilir; bizim tanklarımız bu koda uygundur. Ambalaj grubu I ürün ise çok daha katı bir tank kodu ister ve bizim filomuzda bu kodda tank yoktur.
Ambalaj grubunu belirleyen şey ürünün tane boyutu ve gaz verme hızıdır. İnce karbür daha hızlı gaz verir, daha katı bir gruba girer. Bu yüzden sorgunuzda tane boyutunu ve ambalaj grubunu iletmeniz gerekir.
Ambalaj grubu I ürününüz varsa bunu taşıyamayacağımızı açıkça söylüyoruz. Uygun kodda tankı olan bir taşımacıya yönlendirmek, uygunsuz tankla yola çıkmaktan iyidir.
Çelikhanede kükürt giderme
Çelikhaneler kalsiyum karbürü toz hâlinde, taşıyıcı gazla eriyiğe enjekte ederek kullanır; karbür sıvı çelikteki kükürdü bağlar ve cürufa taşır. Bu hatta ürün ince tane boyutunda istenir ve nem toleransı sıfıra yakındır.
Enjeksiyon tesislerinin silo kabulü kapalı devredir ve nem ölçümü yapılır. Nemli gelen partide silo hattı tıkanır ve tesis vardiyasını kaybeder; bu yüzden kabulde tank kuruluk tutanağımız da istenir. Tutanağı her seferde düzenliyoruz.
Asetilen üreticileri ise daha iri taneli karbür alır. İki alıcı grubunun tane boyutu farklı olduğu için sorgunuzda hangi kullanım olduğunu belirtmeniz araç ve boşaltma planını netleştirir.
Bekleme ve park düzeni
Karbür yüklü araç havalandırmasız kapalı alanda bekletilmez. Tank hermetik olmadığı için olası gaz kontrollü biçimde dağılır; kapalı bir hangarda ise birikir. Uzun bekleme öngörülüyorsa açık ve havalandırılan park alanı isteriz.
Tünel kısıtı bu üründe D/E kodludur ve güzergâhı doğrudan etkiler. Rota planında tünel kısıtı, ağırlık sınırı ve yerleşim yeri geçişi birlikte değerlendirilir; ADR seferinde mesafe normal seferden bir miktar uzun çıkabilir.
Bekleme ve güzergâh düzeltmesi teklifte ayrı kalemler olarak görünür. Sitede rakam yayınlamamamızın sebeplerinden biri de bu: aynı iki il arasındaki karbür seferi ile çimento seferi aynı iş değildir.