Türkiye'nin doğal sodyum sülfat üretimi iki göl havzasına dayanır: Ankara Nallıhan'daki Çayırhan tesisi ve Konya Cihanbeyli'deki Bolluk Gölü tesisi. Buradan çıkan susuz sodyum sülfat, Gebze-Dilovası hattındaki toz deterjan fabrikalarına, cam fırınlarına ve kâğıt hamuru tesislerine dökme olarak gider. Bu hat, Şile'den Ankara ve Konya dökümhanelerine kum götüren araçlarımızın doğal dönüş yüküdür.
Sodyum sülfat çimento gibi kolay bir yük değildir. Nem gördüğünde su bağlar, kristal yapısı değişir ve tank içinde sert bir kabuk hâline gelir. Bu yükte taşımanın işi, ürünü göl tesisinden çıktığı kuru ve akışkan hâliyle deterjan silosuna indirmektir.
Nem gören sülfat kabuk bağlar
Susuz sodyum sülfat, ortam sıcaklığında suyla karşılaştığında on molekül su bağlayıp glauber tuzuna dönüşmeye eğilimlidir. Bu dönüşüm tank içinde birkaç yüz kilo malzemeyi birbirine kenetler; boşaltma havası açıldığında ürün akmaz, tank dibinde sert bir tabaka kalır. Deterjan tesisinin silosu bu tabakayı ne alır ne tolere eder.
Bu yüzden sülfat yüklenecek tankta kuruluk kontrolü sefer öncesi yapılır. Islak yıkama görmüş tank kuruma süresi dolmadan sülfat almaz; menhol contaları ve boşaltma hattı yoğuşma taşımayacak biçimde gözden geçirilir. Yağışlı havada dolum ve boşaltma ağızları açıkta bekletilmez.

Ağır yükte tonaj sınırı önce gelir
Susuz sodyum sülfatın yığın yoğunluğu çimentoya yakındır; 28-36 m³ tank hacmen dolmadan yasal tonaj sınırına ulaşılır. Sefer tonajı 26 tondur ve araç sayısı doğrudan toplam tonajdan hesaplanır. Tankın üst kısmının boş kalması eksik yükleme değil, ürünün doğal sonucudur.
Yükleme kantar üzerinde tamamlanır; tartım fişi ve sevk irsaliyesi arşivimizde tutulur, dönem sonu mutabakatında elinizin altındadır.
Kum giden araç, sülfatla döner
Şile'den Ankara ve Konya dökümhanelerine kurutulmuş silis kumu götüren araçlarımız, boşaldıkları ilin batısındaki sülfat tesislerinden yüklenip Marmara'ya döner. Çayırhan, İstanbul-Ankara hattının üzerindedir; Cihanbeyli, Konya OSB'ye kum bırakan aracın dönüş yolundadır. İki yönü de dolu çalışan hatta navlun, boş dönüşü fiyatlayan tek yönlü seferin altında kalır.
Bu geçişin bir şartı var: kum aşındırıcı ve fraksiyonlu bir yüktür, sülfat ise kimyasal saflığı alıcının analizinde görünen bir üründür. Kumdan sülfata geçen tank tam boşaltılır, basınçlı havayla temizlenir ve kalıntı kontrolü yapılır. Kalıntılı tanka sülfat yüklemiyoruz.
Deterjan silosunda kabul düzeni
Toz deterjan fabrikaları hammaddeyi kapalı hatla, kantarlı kabul ve analizli girişle alır. Plaka ve sürücü bilgisi bir gün önceden bildirilir, araç randevu saatinde kapıda olur; kabul laboratuvarı numune alırken araç beklemez, boşaltma bağlantısı hazırlanır.
Boşaltma havası kademeli verilir. Sülfat ince ve akışkan bir ürün olduğu için yüksek debide silo filtresi zorlanır ve tozuma artar; düşük ve düzenli hava hem filtreyi hem ürünü korur. Sürücülerimiz bu hattı bilen, aynı tesise düzenli giren isimlerdir.
Cam, kâğıt ve tekstil: diğer alıcılar
Sodyum sülfat yalnız deterjanın yükü değildir. Cam fırınlarında eriyiğin rafinasyonunda sodyum kaynağı olarak, kraft kâğıt hamuru üretiminde kimyasal döngünün girdisi olarak, tekstilde ise boyama banyosunda tuz olarak kullanılır. Marmara ve Ege'deki cam, kâğıt ve tekstil tesisleri bu ürünü aynı göl tesislerinden dökme olarak çeker.
Alıcı sektör ne olursa olsun taşıma kuralı değişmez: kuru tank, kapalı devre, kademeli boşaltma. Sorgunuzda alıcı tesisin silo bağlantı tipini ve kabul saatlerini paylaşırsanız hattı ilk seferden sorunsuz kurarız.