Kalsit Türkiye'de nerede çıkarılır?
Kalsit Türkiye'nin hemen her bölgesinde bulunur, ama ekonomik yataklar ve öğütme tesisleri birkaç bölgede toplanmıştır. Yataklar, beyazlık farkları ve kalsitin sanayiye yolculuğu.
Kalsit Türkiye'de nerede çıkarılır? Kalkınma planı madencilik raporuna göre başlıca kalsit ve mermer yatakları Niğde, Çanakkale (Karabiga, Bayramiç, Biga, Ezine), Balıkesir (Erdek, Manyas), Bursa (Orhaneli, Orhangazi, Keles, İnegöl), İzmir (Tire, Torbalı), Manisa (Akhisar) ve Muğla'dadır (Yatağan, Kavaklıdere). En beyaz oluşumlar Niğde'dedir.
Kalsit, kalsiyum karbonatın (CaCO3) kristal hâlidir. Öğütülerek mikronize kalsit olur; boya, plastik, PVC, kablo, kâğıt ve yapı kimyasalı sanayisinde dolgu ve pigment olarak kullanılır. Kalsitin değerini beyazlığı, saflığı ve öğütülme kolaylığı belirler.
Bölge bölge kalsit yatakları
Tablo, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Madencilik Özel İhtisas Komisyonu raporundaki kalsit bölümünden özetlenmiştir. Rapora göre bu bölgelerin rezervi on milyonlarca tonla ifade edilir; bilinen rezervlerin toplamı yüz milyonlarca tondur.
| BÖLGE | YER | ÖZELLİK |
|---|---|---|
| İç Anadolu | Niğde | Türkiye'nin en beyaz oluşumları, zengin rezerv |
| Marmara | Çanakkale Karabiga | İri kristalli, yüksek beyazlıkta, kolay öğütülür |
| Marmara | Çanakkale Bayramiç, Biga, Ezine | Mermer yatakları |
| Marmara | Balıkesir Erdek, Manyas | Çok zengin iri kristalli mermer |
| Marmara | Bursa Orhaneli, Orhangazi, Keles, İnegöl | Mermer ve dolomitik mermer |
| Marmara | Trakya Yıldız Dağları | Mermer yatakları |
| Ege | İzmir Tire, Torbalı; Manisa Akhisar | Mermer; beyazlık daha düşük |
| Ege | Muğla Yatağan, Kavaklıdere | Saf, kolay öğütülen, beyazlığı çok yüksek |
Öğütme tesisleri nerede toplanıyor?
Rapor, mikronize kalsit tesislerinin İstanbul ve Marmara, İzmir ve Ege ile Niğde-Aksaray çevresinde toplandığını ve bunun nedeninin hammaddeye ve pazara yakınlık olduğunu belirtir. Bugün de tablo aynıdır: tesisler ya ocağın ya da boya-plastik sanayisinin yanındadır.
Marmara'da Tuzla'daki Esen Mikronize taşını Marmara Adası'ndan getirip yılda 700 bin ton kalsit öğütür; Bursa'da Orhangazi Fındıklı'daki Ortaş-Orkal ve Gemlik'teki Aydın Madencilik çalışır; Omya'nın Çanakkale Karabiga'da tesisi vardır. Niğde'de Niğtaş ve Mikrokal, Marmara'nın boya ve plastik sanayisine uzak mesafeden kalsit gönderir.
Tuzla silobas nakliye Orhangazi silobas nakliye Gemlik silobas nakliye
Kalsit sanayiye nasıl gider?
Öğütülmüş kalsit torba, big bag ya da dökme sevk edilir. Büyük tüketiciler, yani boya fabrikaları, PVC boru ve profil üreticileri ve compound tesisleri, kalsiti genellikle dökme alır ve silobasla silolarına bastırır; torba açma işçiliği ve atığı ortadan kalkar.
Mikronize kalsit hafif ve ince bir tozdur; dökme yoğunluğu inceliğe göre yaklaşık 0,5-1,0 t/m³ arasında değişir. Çok ince sınıflarda tank tonajdan önce dolar, sefer tonajı 26 tonun altında kalabilir.
Kalsit nakliyesi Mikronize mineral taşıma Dökme yoğunluk tablosu
Kalsit ile kalker unu arasındaki fark
İkisi de kalsiyum karbonattır. Kalsit iri kristalli, beyaz ve saf bir mineraldir; mikronize kalsit bu taşın ince öğütülmesiyle elde edilir. Kalker unu ise kireçtaşının öğütülmüş hâlidir; daha az beyazdır, daha çok yapı ve tarım uygulamalarında, baca gazı arıtmada ve cam harmanında kullanılır.
Nakliye açısından fark yoğunluktadır: kalker unu 1,0-1,1 t/m³ ile daha yoğundur ve tam sefer tonajına ulaşır; ince kalsit daha hafiftir.