Silobas kaç ton çimento alır?
Kısa yanıt: tankın hacmi değil, kantar belirler. 28-36 m³'lük bir silobas pratikte 25-26 ton dökme çimento taşır; nedenini rakamlarla anlatıyoruz.
Silobas kaç ton çimento alır? 28-36 metreküp hacimli bir silobas pratikte 25-26 ton dökme çimento taşır. Sınırı tankın hacmi değil kantar belirler: dökme çimento yaklaşık 1,0-1,2 t/m³ yoğunluktadır, beş akslı tırın yasal toplam ağırlığı 40 tondur ve çekici ile dorse darası düşülünce yüke 25-26 ton kalır.
Silobas siparişi verirken en sık sorulan soru budur ve cevabı çoğu kişinin beklediğinden farklıdır. İnsanlar tankın hacmine bakıp bir çarpma işlemi yapar, çıkan rakamı kapasite sanır. Oysa dökme çimentoda sınırı tankın hacmi değil, karayolunun izin verdiği toplam ağırlık koyar.
Bu yazıda dökme çimentonun yoğunluğunu, tank ölçülerini, aracın fiziksel boyutlarını ve yasal ağırlık sınırını adım adım göstereceğiz. Sonunda hangi yükte kaç ton çıktığını gösteren bir tablo ve sipariş verirken tonajı nasıl bildirmeniz gerektiğine dair pratik öneriler var.
Dökme çimentonun yoğunluğu neden tek bir sayı değil?
Çimentonun tane yoğunluğu ile dökme haldeki yığın yoğunluğu farklı şeylerdir. Nakliyede bizi ilgilendiren ikincisidir: tozun taneleri arasındaki havayla birlikte kapladığı hacim. Bu değer gevşek dolumda daha düşük, tank içinde oturup sıkıştığında daha yüksek çıkar.
Pratikte dökme çimento için 1,0 ile 1,2 ton/m³ arasında bir bant kabul edilir. Taşıma sırasındaki titreşim tozu bir miktar sıkıştırır, bu yüzden varışta ölçülen hacim yüklemedekinden az görünebilir. Hesapta 1,1 t/m³ çoğu durumda güvenli bir orta değerdir.
Dökme yoğunluk tablosu ve ton-m³ hesaplayıcı
28 m³ ve 36 m³ dorse ile kaba hesap
Önce teorik hesabı yapalım. 28 m³'lük bir tank, 1,1 t/m³ yoğunlukla ağzına kadar dolsa 30,8 ton çimento eder. 36 m³'lük tankta aynı hesap 39,6 tonu bulur. Kağıt üzerinde etkileyici; ama bu tonajların hiçbiri yola çıkamaz.
Çünkü araç daha tank dolmadan yasal ağırlık sınırına dayanır. 36 m³'lük bir silobasta çimento genelde tankın kabaca üçte ikisini doldurduğunda kantar limiti gelir; 28 m³'lük tankta bu oran beşte dörde çıkar ama sonuç değişmez. Kalan hacim boş kalır ve bu tamamen normaldir. Yani asıl soru 'tank kaç metreküp' değil, 'kantarda kaç ton pay kaldı' sorusudur.
Yasal sınır ve daranın etkisi
Türkiye'de beş akslı çekici-yarı römork kombinasyonunda azami yüklü ağırlık 40 tondur. Bu rakam aracın kendisi dahil her şeyi kapsar: çekici, dorse, yakıt, sürücü ve yük. Kantarda okunan değer bu sınırın altında kalmak zorundadır.
Çekici ile silobas dorsenin toplam darası tipik olarak 14-15 ton bandındadır; alüminyum tanklı hafif dorseler bu rakamı biraz aşağı çeker. 40 tonluk sınırdan darayı düştüğünüzde elde kalan net yük 25-26 ton aralığına oturur. 28 m³ dorseyle de 36 m³ dorseyle de sonuç aynıdır; hacim artınca çimento tonajı artmaz, çünkü sınırlayıcı olan kantardır. Bir aracın gerçek kapasitesini öğrenmenin tek kesin yolu ruhsattaki dara ile azami yüklü ağırlığı okumaktır.
Hangi yükte kaç ton çıkar? Yoğunluk tablosu
Çimentoda sınırı kantar koyar, ama her yükte durum böyle değildir. Yoğunluk düştükçe tank tonaj sınırına ulaşmadan hacmen dolar ve sefer tonajı aşağı iner. Aşağıdaki tablo silobasla taşıdığımız başlıca yüklerde tipik sefer tonajını ve sınırı neyin koyduğunu gösterir.
Tablodaki rakamlar tipik değerlerdir; aynı malzemenin öğütme inceliği bile tonajı değiştirir. Sorgu aşamasında ürününüzün gerçek yığın yoğunluğunu bildirirseniz araç sayısını doğru hesaplarız.
| YÜK | TİPİK SEFER TONAJI | SINIRI KOYAN |
|---|---|---|
| Çimento | 25-26 ton | Tonaj (kantar) |
| Öğütülmüş cüruf (GGBS) | 25-26 ton | Tonaj |
| Kuru harç / hazır sıva | 25-26 ton | Tonaj |
| Maden tozu, silis kumu | 26 ton | Tonaj |
| Tras / puzolan | 24-25 ton | Tonaj |
| Sönmemiş kireç | 26 ton | Tonaj |
| Alçı | 23-25 ton | Tonaj |
| Uçucu kül | 24 ton | Tonaj, hacme yakın |
| Kalsit, mikronize mineral | 18-26 ton | Ürüne göre değişir |
| Sodyum bikarbonat | 23-25 ton | Hacim |
| Hidrat (sönmüş) kireç | 16-19 ton | Hacim |
| PVC / PE granül | 18 ton | Hacim |
| Genleştirilmiş perlit | 3-4 ton | Hacim |
Tüm yükler için yoğunluk tablosu
Silobasın boyutları: kaç metre, kaç aks?
Tonaj sorusunun yanında sık gelen ikinci soru araca fiziksel olarak yer olup olmadığıdır. Çekicisiyle birlikte bir silobas tır tipik olarak 16 metre civarında uzunluğa ulaşır; karayolu mevzuatı yarı römorklu katarlarda azami uzunluğu bu bandın hemen üstünde tutar. Yüksekliği 4 metreyi aşmaz, genişliği 2,55 metredir.
Bu ölçüler şantiye planlaması için önemlidir. Aracın silonuza yanaşabilmesi, dönüş yapabilmesi ve boşaltma sırasında güvenli duracağı sağlam bir zemin bulması gerekir. Dar sokak, alçak geçiş ya da yumuşak zemin varsa sevkten önce bildirin; gerekiyorsa aracı ona göre seçer veya alternatif çözüm kurarız.
Aks sayısı da tonajı doğrudan etkiler. Üç akslı dorse ile iki akslı dorsenin taşıyabildiği yük farklıdır; standart sefer tonajlarımız üç akslı dorse ve iki dingilli çekici kombinasyonuna göre verilmiştir.
Sipariş verirken tonajı nasıl bildirmeli?
En sağlıklısı ihtiyacınızı ton üzerinden söylemektir. Metreküp bildirmek yanıltıcı olur; çünkü aynı hacim farklı malzemede bambaşka ağırlık verir. 'Beş yüz ton çimento gerekiyor' cümlesi bizim için nettir, araç sayısını doğrudan hesaplarız.
İkinci olarak silonuzun boş hacmini söyleyin. Bir seferde gelen 26 ton çimento, silonuzda o kadar yer yoksa boşaltılamaz; araç bekler ve bekleme maliyeti doğar. Silo seviyesini bildirdiğinizde sevkiyatı ona göre bölüyoruz.
Üçüncüsü, taşınacak ürünü net bildirin. Kalsit mi çimento mu, hidrat kireç mi sönmemiş kireç mi, hangi yoğunlukta granül. Bu bilgi geldiğinde araç planı ilk seferde doğru kurulur; sefer sayısı, tonaj ve fiyat sürprizsiz, beklemesiz tamamlanır.